Kati

Wāhanga 4 - Ngā waiata a Ngāruahinerangi

Ko tēnei wāhanga e aro ana ki ētehi waiata nā Ngāruahinerangi me ētehi kōrero e pā ana ki tēnei iwi.

E whā ngā wāhanga matua, e whā ngā ngohe.

Te wāhanga o TMoA

Te Whenu

Te Whainga Paetae

Ngā kaupapa matua

Ngā kawenga mā te kaiako

Ngā mahi a te ākonga

Tikanga ā-Iwi

Te Ao Hurihuri

3.1

Ka whakamārama i te whakaawenga o ngā whakaaro me ngā mahi a te tangata i te oranga o ētahi atu i ngā wā o mua.

Ngāruahinerangi

 

Ko tā te kaiako mahi he tuku i ngā kōrero hītori ki ngā ākonga mō te iwi o Ngāruahinerangi, ka taea hoki e te kaiako te tuku i ngā ākonga ki te rangahau i te iwi nei, he maha ngā kōrero kei te ipurangi kei ngā pukapuka anō hoki.

 

Mutu ana te whāngai me te rangahau i ngā kōrero mō Ngāruahinerangi me tahuri atu ki te ngohe.

 

He hanga pukapuka

He mahi takirua

 

Mai i ngā kōrero kua whāngaihia, kua rangahaua hoki e ngā ākonga mō te iwi o Ngāruahinerangi, ko tā ngā ākonga mahi he hanga pukapuka e whakamārama ana i te hītori o tēnei iwi.

 

Mā ngā ākonga te hoahoa me ngā kōrero e whakarite.

Ngā Toi

Ngā mahi a te Rehia

4

Ka mārama, ka whakaatu whakaaro:

ki ngā tukanga;

ki ngā tūmomo mahi.

Tītokowaru

Ko tā te kaiako mahi he tuku i ngā kōrero mō Tītokowaru (te ngeri) ki ngā ākonga hei tirotiro hei wetewete mā rātou.

Mutu ana te tirotiro, tukuna ngā ākonga kia rangahau i te tangata nei. Mā rātou ngā kōrero e kimi kia taea e rātou tētehi waiata te tito mō Tītokowaru.

Tītokowaru

Mahi takirua

 

Mai i ngā kōrero kua whāngaihia, kua rangahaua hoki e ngā ākonga mō Tītokowaru, ko tā ngā ākonga mahi he tito i tētehi waiata mō Tītokowaru e kōrero ana mō te momo o tēnei tangata.

He waiata kāore ōna ringa. Mā ngā ākonga te waiata e āta whakarite mai, ko te rangi me ngā kupu. Ka waiatahia ki te akomanga.

Hangarau

 

 

 

Ngā Āhuatanga o te Hangarau

3

Ka tautohu, ka whakaputa whakaaro e pā ana ki:

• ngā whakahiatotanga hangarau i roto i ngā wā; • ngā whakapono me ngā uara;

• ngā tikanga ka whakamahia e te tangata.

Ngā waiata a Ngāruahine

 

Mai i ngā kōrero kua whāngaihia, kua rangahaua hoki e ngā ākonga mō te iwi o Ngāruahinerangi, ko tā ngā ākonga mahi he haere ki te kimi me te rangahau i tētehi waiata nō Ngaruahinerangi. Ka whakautuhia ēnei pātai mō taua waiata.

 

·         Ko wai te kaitito?

·         He aha te tau i titoa te waiata?

·         He aha te momo waiata?

·         He aha te kaupapa o te waiata?

Mutu ana te whakautu i ēnei pātai ka tahuri ki te ngohe.

Pukapuka waiata

He mahi takitahi

 

Mai i ngā kōrero kua whāngaihia, kua rangahaua hoki e ngā ākonga mō te waiata e pā ana ki a Ngaruahinerangi, ko tā te ākonga mahi he tuhi pukapuka hōpara.

 

Mā te ākonga e tuhi i tētehi pukapuka waiata e whakaemi ana i ngā whakautu ki ngā pātai kua whakautua kētia e ia. Ka whakaemi katoatia ngā whakautu a ngā ākonga katoa ki tētehi pukapuka hei rauemi mō ngā uri o Ngaruahinerangi.

Te Reo

Ā-Tā

Puna Reo

 

3. Ka tika te tātaki kupu hou ahakoa te horopaki. 

4. Ka mārama ki ētahi kupu ake o tētahi kaupapa motuhake.

Poua – Waiata hui mate

 

Ko Poua tētehi o ngā tino waiata o Ngāti Ruahine, he tapu tēnei waiata ka mutu, he taonga puiaki tēnei waiata ki ngā uri o Ngā Ruahine.

 

Anei ngā kupu:

 

Poua nō koe te motu nei tē kī atu hoki mai ki a au. He ara tāpokopoko te ara i haere ai koe e rongo rānei i ngā tohe a Pōtoru unuhia atu ai e te wehi o tipua koia Tangaroa unuhia.

 

Tareia mai taku houkōtuku te uira i te rangi ko papamania ko papatahia nā wai i tiki mai tahitahi nā te toa nei nā kuru koe i tiki mai tahitahi kia pai ai he nōhanga mo te tama nei mo Tūtenganahau

 

Tēnei taku toa ko Tāwhirimātea tēnei taku toa ko Waitara ki te pāhua ka whakakahoretia e ahau te pakanga ki te motu ka whiua atu ki te ao nei i haere ai

 

Koia rangi hikitia koia rangi hapainga puehu te papa ki Rangiātea ka haere Tāne ki roto hei hinengaro mo taku waka e takoto nei e hai.

 

Ko tā te kaiako mahi he whāngai katoa i ēnei kōrero ki ngā tauira, ka tuku i tētehi whiti ki ia rōpū mā taua rōpū taua whiti e whakamārama.

He whakamārama i te waiata

Mahi ā-rōpū

Mai i ngā kōrero kua whāngaihia, ki ngā ākonga mō te waiata Poua, ko tā ngā ākonga mahi he whakamārama i te whiti ka tukuna e te kaiako ki tō rātou rōpū.

 

Mā ia rōpū tētehi whiti o te waiata e whakamārama.